Reviews gereviewd: de mogelijke juridische gevolgen van online gesjoemel

Wie ontevreden is over een product of bedrijf, kan zich op websites, social media of bij het bedrijf zelf daarover afreageren. Uit onderzoek blijkt dat online reviews een belangrijke rol spelen in het keuzeproces van consumenten. Staan er ergens veel negatieve recensies, dan krabben zij zichzelf nog wel eens achter de oren voordat zij tot de koop overgaan. Is het overwegend positief wat geschreven is, dan zijn zij eerder geneigd het product te kopen. Zodoende heb je als bedrijf dus baat bij veel positieve reviews. Om die reden laten sommige aanbieders neppe klantenbeoordelingen plaatsen op reviewsites. Dat dit tot juridische problemen kan leiden is niet vreemd. Over een dergelijke kwestie oordeelde de rechtbank Midden-Nederland onlangs.

Wat was er aan de hand?
Gedaagde is een onderneming die zich bezighoudt met het verzorgen van opleidingen en trainingen. Eisers waren van plan zich voor één van de opleidingen in te schrijven. Zij raadpleegden de website, een brochure en lazen een aantal positieve reviews op een vergelijkingssite voor trainingen en opleidingen. Acht reviews plaatste gedaagde zelf, onder een valse naam, op de website. Eisers schreven zich in voor een opleiding, maar stopten een paar maanden later uit onvrede over de opzet, inhoud en kwaliteit van de opleiding. Eisers stapten vervolgens naar de rechter om de overeenkomst te laten ontbinden wegens een tekortkoming in de nakoming van de overeenkomst.  Zij beriepen zich op bedrog en dwaling.

Het causale verband
De rechtbank staat allereerst stil bij de vraag of een beroep op dwaling of bedrog kan slagen. Alhoewel de vereisten voor dwaling en bedrog niet hetzelfde zijn, hebben zij wel gemeen dat tussen het bedrieglijk handelen en de totstandkoming van de overeenkomst een causaal verband moet bestaan. Anders gezegd: eisers moesten kunnen onderbouwen dat de positieve reviews doorslaggevend waren voor de keuze om zich voor de opleiding in te schrijven.

Dit konden eisers niet. Volgens de rechtbank komt het causale verband dus niet vast te staan. Eisers konden hun stelling nader onderbouwen door (bijvoorbeeld) aan te geven hoeveel vervalste reviews zij lazen, of de vervalste reviews de meest recente reviews waren, of de reviews die wél authentiek waren positief of negatief luidden en of zij zich voor de opleiding hadden ingeschreven als zij de vervalste reviews niet hadden gelezen. Maar dit deden eisers niet. Het beroep op dwaling en bedrog faalt daarom, maar de rechter ontbindt de overeenkomst uiteindelijk alsnog wegens wanprestatie.

Concluderend
In bovengenoemde zaak ontkent gedaagde niet dat er valse reviews zijn geplaatst om klanten te lokken. Maar in de praktijk zal dit niet altijd eenvoudig zijn om te achterhalen. En ook al staat vast dat er bewust gesjoemeld is met online reviews, dan nog is een causaal verband tussen het lezen van de neppe reviews en het sluiten van de overeenkomst niet makkelijk aan te tonen. De uitspraak laat daarom in ieder geval zien dat de nodige inspanningen worden verwacht om een ingenomen standpunt te onderbouwen. Alleen aanvoeren dat de overeenkomst zonder vervalste reviews nooit gesloten zou zijn, is dus onvoldoende.

Maar dit betekent niet dat jij nu aan de bak kunt met het (laten) plaatsen van valse reviews. In de eerste plaats lijkt het ons sowieso niet wenselijk dat klanten zich aan jou binden op basis van een leugen, maar daarnaast lieten de eisers in deze zaak echt iets liggen door hun standpunt niet te onderbouwen. Stel dat zij wél hadden aangetoond dat zij juist door de positieve reviews voor deze opleiding kozen, was de uitspraak van de rechter mogelijk anders geweest.

Klik hier voor de uitspraak.

Heb jij problemen door het valselijk (laten) plaatsen van positieve reviews? Speelt er iets anders, waardoor een wederpartij zich beroept op bedrog of dwaling? Of heb je vragen over dit artikel, of over andere juridische zaken? Neem dan contact met mij op per e-mail dobbelaar@legalmatters.com of telefonisch 088 – 6288 388. Ik help je graag verder!

Meike Dobbelaar

Mis niets meer, ontvang wekelijks het laatste juridische nieuws!

Waarom Capri Sun haar vormmerk kwijtraakte

Waarom Capri Sun haar vormmerk kwijtraakte. Vrijbrief om de nietigheid van haar modelregistraties in te roepen?

Door Roos Sibbes | juli 31, 2019

Capri Sun, producent van kinderdrankjes in de bekende sta-zakjes, raakt haar vormmerk kwijt. Wat betekent dat in de praktijk?   Wat speelde zich af? Capri Sun Ag (hierna: Capri Sun) brengt kindervruchtensappen in de bekende ‘sta-zakjes’ op de markt onder het merk CAPRI SUN. Capri Sun heeft in 1997 een Internationale aanvraag voor een vormmerk…

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Door Bodil Koppejan | juli 10, 2019

Iedereen kent de lekkernij wel van een feestje of van een gezellig avondje op de bank: het Tijgernootje. Sinds 1993 produceert en verhandelt Frito-Lay, eigenaar van Duyvis, de welbekende pinda waarvan de buitenste laag twee verschillende kleuren heeft waardoor er een tijgerpatroon ontstaat. Onlangs boog de rechtbank Gelderland zich over een zaak waarin het uiterlijk…

Koop is koop

De man met de hamer: koop is koop!

Door Babette van de Venne | juli 17, 2019

Op grond van de wet moet aan twee ‘simpele’ vereisten worden voldaan om een rechtsgeldige overeenkomst tot stand te laten komen. Er moet sprake zijn van een aanbod en van de aanvaarding van dat aanbod. Dit klinkt heel simpel, maar vaak ligt het toch iets genuanceerder dan dat. Een goed voorbeeld hiervan is de zaak…

#4, Vakblad Aannemer, waarschuwingsplicht

‘Er blijft weinig over van de eerste etage’: voldoende waarschuwing?

Door Babette van de Venne | april 30, 2019

Bij het uitvoeren van aannemingswerkzaamheden kan schade ontstaan. De opdrachtgever stelt zich in zo’n geval vaak op het standpunt dat er sprake is van wanprestatie, en houdt de aannemer aansprakelijk voor de schade. Aansprakelijk zijn voor schade vindt niemand prettig en zeker niet als de schade groot is. Daarom proberen aannemers hun aansprakelijkheid vaak contractueel…