De reflexwerking van algemene voorwaarden

Consumenten worden in het Nederlandse recht goed beschermd. Zo kunnen consumenten ná het sluiten van een overeenkomst bepaalde algemene voorwaarden (de kleine lettertjes) vernietigen, als deze voorwaarden ‘onredelijk  bezwarend’ zijn of worden vermoed onredelijk bezwarend te zijn. Maar heb je deze mogelijkheid als ondernemer eigenlijk ook? Hoe dat dit, legt jurist civiel recht Matthijs Roos uit.

Reflexwerking
In bepaalde gevallen worden kleine ondernemers ook beschermd tegen ‘onredelijke bedingen’ die opgenomen zijn in algemene voorwaarden. Dit terwijl kleine ondernemingen en rechtspersonen eigenlijk niet extra beschermd worden in de Nederlandse wet. Dat er in dergelijke gevallen dus wel een mogelijkheid is, wordt mogelijk gemaakt door de zogenaamde ‘reflexwerking’.

Als bedrijven niet willen dat bepaalde algemene voorwaarden van toepassing zijn op een overeenkomst, moeten zij niet akkoord gaan met deze algemene voorwaarden zodat deze niet van toepassing zijn op de onderliggende gesloten overeenkomst.  Van bedrijven wordt dus verwacht dat zij zelf de kennis  en ervaring hebben om te onderhandelen over deze voorwaarden. Aan de andere kant is kan niet elk willekeurig bedrijf over één kam geschoren worden. Je kunt een groot concern als Phillips niet vergelijken worden met de bakker op de hoek. Een groot concern als Phillips heeft een sterke onderhandelingspositie en veel kennis in huis.  Om de spreekwoordelijke bakker op de hoek tóch de kunnen beschermen tegen onredelijke algemene voorwaarden, bestaat de mogelijkheid voor kleine bedrijven om toch onder bepaalde omstandigheden een beroep te kunnen doen op het consumentenrecht.

Kleine onderneming
Indien een kleine onderneming een beroep op de reflexwerking doet, moet zij betogen dat zij in een specifieke situatie hetzelfde behandeld moet worden als een consument, en dezelfde bescherming hoort te genieten. Van belang hierbij is onder andere welke functie de onderneming heeft in het ‘economisch verkeer’ en wat de aard van de overeenkomst is.

Regelmatig doen kleine ondernemers in rechtszaken een beroep op de reflexwerking. Zo ook een loodgieter, een kleine BV, die een contract afsloot voor met een  internetmarketing-dienst. In de algemene voorwaarden stond dat het contract automatisch met twaalf maanden werd verlengd, tenzij de contractspartij het contract tijdig opzegde middels een aangetekend schrijven . De loodgieter deed een beroep op de reflexwerking en betoogde in deze kwestie dat er sprake was van een onredelijk bezwarend beding.

Het Hof was het eens met de loodgieter, en overwoog dat een beroep kan worden gedaan op de reflexwerking als zich een situatie voordoet die sterke gelijkenis vertoont met die van een consument. Je kunt dan kijken naar de relatie tussen enerzijds het beding en anderzijds omstandigheden zoals de aard van de activiteiten die door de niet-consument worden ontplooid, de aard van de overeenkomst, de aard van de geleden schade enzovoorts.

In deze kwestie oefende de loodgieter een eenmanszaak uit. Hij had geen personeel in dienst. Het gerechtshof oordeelt: “De overeenkomst had geen betrekking op de normale bedrijfsactiviteiten van een loodgieter (zoals de aankoop van materiaal of het aanvaarden van een klus). De kunde en vaardigheden waarover deze loodgieter beschikt, voegden hier dan ook niets toe. Een loodgieter beschikt over het algemeen niet over meer administratieve, juridische of financiële kennis en vaardigheden dan de gemiddelde consument. Dat kan anders (geacht worden te) zijn als sprake is van een grotere onderneming met ondersteunend personeel in dienst. Bij die schaalgrootte mag aangenomen worden dat de ondernemer administratief beter onderlegd is. Voorts kan hij dan profiteren van de kennis en vaardigheden waarover het personeel beschikt. Die situatie is hier evenwel niet aan de orde. Ten slotte is het negatieve effect van het onderhavige beding voor de loodgieter (stilzwijgende verlenging van een overeenkomst, indien niet lang van te voren wordt opgezegd) even bezwaarlijk als voor een consument”. Kortom: de loodgieter kon een beroep doen op de reflexwerking.

Conclusie
Gelet op het bovenstaande is het als ondernemer altijd belangrijk om, voor het aangaan van een overeenkomst, de algemene voorwaarden door te nemen om te bekijken of je hiermee akkoord bent. Als dat niet zo is, moet dit aangeven. Maar was jij hier als kleine ondernemer niet mee bekend, en kun je – alle omstandigheden van het geval in aanmerking nemende – aangemerkt worden als consument, kun je mogelijk een beroep doen op de reflexwerking. Let hier dus goed op!

Klik hier voor de uitspraak!

Wil jij een beroep doen op de reflexwerking? Vindt een partij jouw algemene voorwaarden onredelijk bezwarend? Of heb je vragen over andere juridische zaken? Neem dan contact met mij op per e-mail roos@legalmatters.com of telefonisch 088 – 6288 388. Ik help je graag verder!

Matthijs Roos

Mis niets meer, ontvang wekelijks het laatste juridische nieuws!

Waarom Capri Sun haar vormmerk kwijtraakte

Waarom Capri Sun haar vormmerk kwijtraakte. Vrijbrief om de nietigheid van haar modelregistraties in te roepen?

Door Roos Sibbes | juli 31, 2019

Capri Sun, producent van kinderdrankjes in de bekende sta-zakjes, raakt haar vormmerk kwijt. Wat betekent dat in de praktijk?   Wat speelde zich af? Capri Sun Ag (hierna: Capri Sun) brengt kindervruchtensappen in de bekende ‘sta-zakjes’ op de markt onder het merk CAPRI SUN. Capri Sun heeft in 1997 een Internationale aanvraag voor een vormmerk…

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Door Bodil Koppejan | juli 10, 2019

Iedereen kent de lekkernij wel van een feestje of van een gezellig avondje op de bank: het Tijgernootje. Sinds 1993 produceert en verhandelt Frito-Lay, eigenaar van Duyvis, de welbekende pinda waarvan de buitenste laag twee verschillende kleuren heeft waardoor er een tijgerpatroon ontstaat. Onlangs boog de rechtbank Gelderland zich over een zaak waarin het uiterlijk…

Koop is koop

De man met de hamer: koop is koop!

Door Babette van de Venne | juli 17, 2019

Op grond van de wet moet aan twee ‘simpele’ vereisten worden voldaan om een rechtsgeldige overeenkomst tot stand te laten komen. Er moet sprake zijn van een aanbod en van de aanvaarding van dat aanbod. Dit klinkt heel simpel, maar vaak ligt het toch iets genuanceerder dan dat. Een goed voorbeeld hiervan is de zaak…

#4, Vakblad Aannemer, waarschuwingsplicht

‘Er blijft weinig over van de eerste etage’: voldoende waarschuwing?

Door Babette van de Venne | april 30, 2019

Bij het uitvoeren van aannemingswerkzaamheden kan schade ontstaan. De opdrachtgever stelt zich in zo’n geval vaak op het standpunt dat er sprake is van wanprestatie, en houdt de aannemer aansprakelijk voor de schade. Aansprakelijk zijn voor schade vindt niemand prettig en zeker niet als de schade groot is. Daarom proberen aannemers hun aansprakelijkheid vaak contractueel…