Kan ik als ondernemer aansprakelijkheid uitsluiten?

Aansprakelijkheid kan leiden tot hoge schadeclaims. Daar zit je als ondernemer niet op te wachten. Wij krijgen dan ook vaak de vraag hoe dit kan worden voorkomen. Het antwoord op die vraag moet worden gevonden in de zogeheten exoneratieclausule. Als je dit beding in een contract of algemene voorwaarden opneemt, kun je aansprakelijkheid aanzienlijk beperken en soms zelfs geheel uitsluiten. Hoe het precies werkt, legt onze civielrechtjurist Lizzy Jansen uit.

Wat is een exoneratieclausule?
Een exoneratieclausule is een (schriftelijk) beding in een contract of algemene voorwaarden om aansprakelijkheid uit te sluiten of te beperken. Daarmee kun je voorkomen dat je schadeplichtig bent en schadevergoeding moet betalen.

Waaraan moet een exoneratieclausule voldoen?
Aansprakelijkheid uitsluiten met een exoneratieclausule is aan verschillende wettelijke regels gebonden. Allereerst moet de andere partij bekend zijn met het exoneratiebeding. Het is vanzelfsprekend niet mogelijk om iemand te binden aan een eenzijdige mededeling zonder instemming. Is het exoneratiebeding opgenomen in de algemene voorwaarden, dan moeten deze dus door de andere partij zijn aanvaard.

Inhoudelijk mag de beperking of uitsluiting van aansprakelijkheid niet in strijd zijn met de wet, openbare orde, of goede zeden. Indien dat wel het geval is, dan is het beding nietig. Schade door opzet of bewuste roekeloosheid mag  nooit worden uitgesloten in de algemene voorwaarden. Wie schade berokkent onder die omstandigheden, is altijd aansprakelijk voor die schade.

Moet ik rekening houden met wie mijn contractspartij is?
Ja. Welke beperkingen en uitsluitingen zijn toegestaan hangt sterk af van wie de contractspartij is. Je moet extra opletten als je contracten sluit met consumenten. De regels voor een geldig exoneratiebeding bij een consumentenovereenkomst zijn namelijk strenger dan voor een overeenkomst met een onderneming. De hoofdregel is namelijk dat aansprakelijkheid niet mag worden uitgesloten of beperkt. Dit komt omdat consumenten gezien worden als ‘zwakkere partij’.

Bedingen die de aansprakelijkheid uitsluiten in consumentenovereenkomsten staan op de zogeheten ‘zwarte lijst’ in het Burgerlijk Wetboek. Zulke bedingen zijn ‘onredelijk bezwarend’ en niet geldig. Er is ook een grijze lijst. Indien een exoneratieclausule onder de grijze lijst valt, wordt deze vermoed onredelijk bezwarend te zijn. Als ondernemer mag je tegenbewijs leveren, maar dat is wel lastig.

Mag ik in zakelijke contracten aansprakelijkheid volledig uitsluiten?
Ja, dit mag. Professionele partijen hebben veel vrijheid in het maken van afspraken. Volledige uitsluiting van aansprakelijk is mogelijk bij zakelijke overeenkomsten, mits beide partijen dat accepteren natuurlijk. Het Gerechtshof  Arnhem-Leeuwarden besliste in 2013 nog dat een exoneratieclausule waarbij alle (mogelijke) schade in alle mogelijke gevallen werd uitgesloten niet onaanvaardbaar was in de omstandigheden van het geval. Daarbij speelde mee dat er niet van kon worden uitgegaan dat de schade was veroorzaakt door opzet of bewuste roekeloosheid. Aansprakelijkheid uitsluiten was dus toegestaan.

Hoe formuleer ik een exoneratieclausule?
Van belang is dat een exoneratieclausule zo concreet en expliciet mogelijk moet zijn. in De rechter toetst in abstracto of de uitsluiting of beperking van aansprakelijkheid door de beugel kan. Als dat niet zo is, wordt de bepaling ongeldig verklaard.

Voorbeeld
Een beding waarin wordt aangegeven: dat ‘de aansprakelijkheid is te allen tijde beperkt tot het factuurbedrag’  is door de rechter ongeldig verklaard. Dit omdat ‘te allen tijde’ ook ziet op het geval van opzet dan wel bewuste roekeloosheid. Dit ging volgens de rechter in een rechtszaak uit 2006 te ver waardoor de gehele beperking ongeldig werd verklaard met volledige aansprakelijkheid als gevolg.

Is het slim om de aansprakelijkheid te beperken tot het uitkeringsbedrag van mijn aansprakelijkheidsverzekeraar?
In algemene voorwaarden wordt vaak een beding opgenomen als: ‘De aansprakelijkheid is beperkt tot de dekking die de verzekering biedt.’ Dit is op zich goed, maar beperk de aansprakelijkheid niet alleen tot het uitkeringsbedrag van de verzekeraar. Als de verzekeraar niet uitkeert, moet je namelijk mogelijk alle schade van de andere partij zelf betalen. Noem dus altijd een maximum bedrag, dat bijvoorbeeld gelijk is aan de nettoprijs van de opdracht, of de nettoprijs van de fase/werkzaamheden waar de schade direct of indirect uit voortvloeit.

De aansprakelijkheid uitsluiten middels een beding is aan dus aan verschillende regels onderworpen. Als je de grenzen van het redelijke opzoekt, neem je het risico dat het beding mogelijk ongeldig wordt verklaard. Je kunt dan niet meer op de exoneratieclausule als vangnet terugvallen als het nodig is met alle juridische en financiële gevolgen van dien. Je kunt daardoor dus onverwacht voor hoge kosten komen te staan. Het is verstandig om altijd juridisch advies in te winnen wanneer je een exoneratiebeding wenst op te nemen in een contract of in algemene voorwaarden.

Hulp nodig bij het opstellen van een exoneratieclausule? Word jij aansprakelijk gesteld? Of heb je vragen naar aanleiding van dit artikel of over andere juridische zaken? Neem dan contact met mij op per e-mail jansen@legalmatters.com of telefonisch 088 – 6288 388. Ik help je graag verder!

Lizzy Jansen

Mis niets meer, ontvang wekelijks het laatste juridische nieuws!

#4, Vakblad Aannemer, waarschuwingsplicht

‘Er blijft weinig over van de eerste etage’: voldoende waarschuwing?

Door Babette van de Venne | april 30, 2019

Bij het uitvoeren van aannemingswerkzaamheden kan schade ontstaan. De opdrachtgever stelt zich in zo’n geval vaak op het standpunt dat er sprake is van wanprestatie, en houdt de aannemer aansprakelijk voor de schade. Aansprakelijk zijn voor schade vindt niemand prettig en zeker niet als de schade groot is. Daarom proberen aannemers hun aansprakelijkheid vaak contractueel…

Bruidspaar schrikt tijdens huwelijksdiner van schenken 0.0-bier

Bruidspaar schrikt tijdens huwelijksdiner van schenken 0.0-bier

Door Babette van de Venne | april 17, 2019

De uitbater van restaurant de IJ-kantine daagde een bruidspaar voor de rechter, omdat zij hun huwelijksdiner niet betaalden. Het restaurant verzorgde het hele huwelijksdiner voor het bruidspaar en haar tweehonderd gasten. Toch weigerde het bruidspaar de eindfactuur te betalen, omdat het restaurant haar afspraken uit de overeenkomst niet zou zijn nagekomen. Het paar vorderde daarom…

‘Er blijft weinig van de eerste etage van de woning over’ voldoende waarschuwing

‘Er blijft weinig over van de eerste etage’: voldoende waarschuwing?

Door Babette van de Venne | maart 4, 2019

Bij het uitvoeren van aannemingswerkzaamheden kan schade ontstaan. De opdrachtgever stelt zich in zo’n geval vaak op het standpunt dat er sprake is van wanprestatie, en houdt de aannemer aansprakelijk voor de schade. Aansprakelijk zijn voor schade vindt niemand prettig en zeker niet als de schade groot is. Daarom proberen aannemers hun aansprakelijkheid vaak contractueel…

De Wet bescherming bedrijfsgeheimen een waardevolle toevoeging

De Wet bescherming bedrijfsgeheimen: een waardevolle toevoeging?

Door Babette van de Venne | januari 30, 2019

Anno 2019 is het geheimhouden van bedrijfsinformatie een stuk ingewikkelder en complexer dan voorheen. Werknemers stappen vaker over naar een andere werkgever of ze beginnen voor zichzelf. Het komt dan ook met enige regelmaat voor dat een (oud-)werknemer vertrouwelijke informatie kopieert en lekt aan die nieuwe werkgever of aan de concurrent. Daarnaast speelt de digitalisering…