Armoe bij Deliveroo

Deliveroo is de laatste tijd volop in het nieuws. Werknemers staken, demonstreren en één ex-werknemer sleept Deliveroo zelfs voor de rechter. Zij zijn het niet eens met de beslissing van Deliveroo om per 1 februari 2018 alleen nog maar met zelfstandige bezorgers te werken, in plaats van met werknemers in loondienst. Is dit terecht?
Armoe bij Deliveroo
Wat speelt er?
In augustus vorig jaar kondigde Deliveroo aan om voortaan alleen nog maar met zzp’ers te werken. Deliveroo verlengt de huidige 1750 arbeidsovereenkomsten niet, en gaat per 1 februari 2018 alleen nog een samenwerking met zzp’ers aan. Deliveroo zegt hierover: “De platformeconomie, waar Deliveroo deel van uitmaakt, vraagt om maximale flexibiliteit voor de riders. Zij willen werken op de momenten die hen het beste uitkomen. Deliveroo kan zo voldoen aan de grote vraag naar maaltijden in piekuren. Dat kunnen wij op dit moment het beste realiseren via het zzp-model.” (klik hier voor het NOS-bericht waarin het standpunt van Deliveroo verder wordt toegelicht ). Daarnaast verdienen de bezorgers meer als zzp’er, aldus Deliveroo.

De werknemers zijn het niet eens met deze standpunten. Door de zzp-constructie is er geen sprake meer van een sociaal vangnet. Verzekeringen moeten de bezorgers voortaan zelf regelen, in plaats van dat dit automatisch gaat in loondienst. Denk bijvoorbeeld aan een verzekering bij arbeidsongeschiktheid en doorbetaling bij ziekte. Ook belastingzaken moeten de bezorgers zelf oppakken. Dit is veel gevraagd voor de vaak jonge bezorgers. Bovendien gaat het argument dat de bezorgers meer verdienen niet op, want het gaat om een brutobedrag. Verzekeringen, een pensioen en belasting gaat hier dus nog vanaf, aldus de werknemers.

Overeenkomst van opdracht of…
Het geschil leidde tot stakingen op 1 en 11 januari 2018, en tot protesten op 31 januari en 1 februari 2018. Ook spant een ex-werknemer een gerechtelijke procedure aan, waarin hij vordert dat de rechter zijn zzp-contract aanmerkt als een arbeidsovereenkomst. Hij is bang dat er sprake is van ‘schijnzelfstandigheid’, en niet van echte zelfstandigheid. De bezorgers mogen namelijk niet hun eigen tarieven bepalen, of bepalen welke bestellingen zij wel of niet aannemen.

Het is niet de eerste keer dat de rechter zich buigt over de vraag of er sprake is van een arbeidsovereenkomst of een overeenkomst van opdracht. De afgelopen jaren legden veel pakketbezorgers van PostNL deze vraag aan de rechter voor. Hoewel het niet veel scheelt, oordeelde de rechter toch vaker dat er géén sprake was van een arbeidsovereenkomst, dan wel. Hoe zit dit?

Criteria volgens de wet en jurisprudentie
In de eerste plaats kijkt de rechter naar artikel 7:610 van de Nederlandse wet. Op basis hiervan moet om te kunnen spreken van een arbeidsovereenkomst sprake zijn van:

1. Een gezagsverhouding;
2. Een loonbetaling;
3. De verplichting om persoonlijk arbeid te verrichten.

Deze wettelijke criteria zijn verder aangevuld in de rechtspraak. Rechters kijken naar alle gezamenlijke omstandigheden. Dus niet alleen naar wat partijen bij het sluiten van de overeenkomst wilden, maar ook naar wat zij feitelijk deden. Denk bijvoorbeeld aan de wijze van betaling, de mate van ondernemingsrisico of wie zorg draagt voor de sociale zekerheid.

Wel vs. geen arbeidsovereenkomst
In de zaken tegen PostNL waar volgens de rechter wél sprake was van een arbeidsovereenkomst:

  • kregen de werknemers gedetailleerde instructies van PostNL over de bus waarin zij reden, hun kleding, schoeisel en de routes die zij reden. Ondernemingsvrijheid ontbrak daarom;
  • controleerde PostNL nauwlettend of de werknemers deze instructies wel naleefden;
  • mochten de werknemers zich daarnaast niet structureel laten vervangen, en als het wel mocht, dan alleen door goedgekeurde vervangers;
  • speelde mee dat veel werknemers alleen werkzaam waren voor PostNL en daarom in een economisch afhankelijke positie verkeerden.

In de zaken waar juist géén sprake was van een arbeidsovereenkomst:

  • waren veel zelfstandigen al ingeschreven bij de Kamer van Koophandel vóór de overeenkomst met PostNL;
  • reden bezorgers structureel meerdere routes, die niet door één persoon gereden konden worden. Er werden daarom structureel betaalde vervangers ingezet;
  • schaften sommige bezorgers een tweede bus aan;
  • kon de bezorger in enkele gevallen kiezen voor een arbeidsovereenkomst, maar werd dit aanbod afgeslagen;
  • was er ook vaak sprake van meerdere opdrachtgevers, en dus geen economisch afhankelijke positie.

Alles bij elkaar duidde in deze gevallen de overeenkomst op een bewuste keuze voor zelfstandig ondernemerschap.

Voor de Deliveroo-bezorgers geldt dus dat naast de wettelijke vereisten ‘alle omstandigheden van het geval’ een zeer grote rol spelen. Afhankelijk hiervan zal de ex-werknemer van Deliveroo de rechtszaak winnen of verliezen.

Wil je weten of in jouw geval sprake is van een arbeids- of opdrachtovereenkomst? Of heb je vragen over andere juridische zaken? Neem dan contact met mij op per e-mail vaneeden@legalmatters.com of telefonisch 088 – 6288 388. Ik help je graag verder!

Posted in ,

Charlotte van Eeden

Wekelijks op de hoogte blijven van juridisch nieuws?

Opletten met overwerk wijziging WML!

Opletten met overwerk: wijziging WML!

Door Charlotte van Eeden | april 18, 2018

Per 1 januari 2018 wijzigde de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML). Vorig jaar is de leeftijd waarop een werknemer recht heeft op het wettelijk minimumloon al aangepast van 23 jaar naar 22 jaar. Nu schrijft de wet andere regels voor met betrekking tot minimumloon en de vakantietoeslag bij overwerk. Wat veranderde er? Voor de wijziging…

Werknemer installeert bitcoinmachine en wordt ontslagen mag dat

Werknemer installeert stiekem een bitcoinmachine en wordt ontslagen: mag dat?

Door Charlotte van Eeden | maart 31, 2018

Onlangs schreven wij al een artikel over het investeren in bitcoins, en wat hierbij mis kan gaan. Nu bespreken wij een andere situatie: een werknemer installeerde voor het minen van bitcoins stiekem een machine op kantoor. Deze werknemer is op staande voet ontslagen. Is dit terecht? De feiten op een rij De werknemer werkte sinds…

#3, Vakblad Aannemer, Schade aan bedrijfseigendommen.LegalMatters

Schade aan bedrijfseigendommen

Door Charlotte van Eeden | maart 29, 2018

Werknemers bezitten vaak bedrijfseigendommen, zoals een bus vol gereedschap of een laptop. Maar wie betaalt als er als hier schade aan ontstaat? Onze jurist Charlotte van Eeden legt tegenover Vakblad Aannemer uit hoe het precies zit.

Rechter legt ICI PARIS over de knie: werkneemster onterecht op staande voet ontslagen

Door Charlotte van Eeden | februari 28, 2018

Onlangs publiceerden wij een artikel over Kruidvat die een medewerkster op staande voet ontsloeg, omdat zij een gratis crème gebruikte. Dat de rechter het ontslag goedkeurde, bleek toch niet zo verrassend. Nu is weer een werkneemster ontslagen, dit keer van ICI PARIS XL. Zij gaf haar broer proefjes en gifts mee toen hij een parfum…