Stank voor dank: je leent iets uit maar krijgt het nooit meer terug. Wie is er aansprakelijk?

Partijen kunnen met elkaar afspreken dat de één een zaak uitleent aan de ander. Wanneer hier geen vergoeding tegenover staat spreken we van een zogenaamde ‘bruikleenovereenkomst’. Maar wie is er aansprakelijk als de uitgeleende zaak beschadigd raakt? Of als de uitgeleende zaak niet teruggegeven kan worden?
Stank voor dank je leent iets uit maar krijgt het nooit meer terug. Wie is er aansprakelijk

Verplichtingen bruiklener
De partij die de zaak leent, de ‘bruiklener’, heeft op basis van een  bruikleenovereenkomst twee primaire verplichtingen:

  1. In de eerste plaats moet de bruiklener de zaak op een gegeven moment teruggeven aan de eigenaar;
  2. De tweede verplichting ziet erop dat de bruiklener zorgdraagt voor de zaak tot teruggave ervan. Dit wordt het ‘goed huisvaderschap’ genoemd. Als goed huisvader dient de bruiklener zorg voor de zaak te dragen. Ook mag de zaak niet voor iets anders worden gebruikt dan waarvoor de zaak is bedoeld, of voor iets anders dan wat tussen partijen is afgesproken.

Er is in geval van een bruikleenovereenkomst dus een verhouding tussen de zaak op een gegeven moment schadevrij teruggeven, en de verplichting om als goed huisvaderschap zorg te dragen voor de zaak.

Dat is pech, auto weg
Als voorbeeld noemen we hierbij het uitlenen van een auto. De uitlenende partij is, en blijft, eigenaar van de auto. De partij die de auto leent heeft dus twee verplichtingen: enerzijds de auto schadeloos retourneren aan het einde van de overeenkomst, anderzijds zich als goed huisvader van de auto gedragen tijdens de overeenkomst.

Maar wat als de auto beschadigd is, of zelfs helemaal niet meer wordt teruggeven aan het einde van de overeenkomst? Kun je de bruiklener al aansprakelijk stellen wanneer hij de auto beschadigd of zelfs niet teruggeeft? Of is het daarnaast ook nog vereist dat hij als goed huisvader tekort is geschoten? Oftewel: hoe verhouden de resultaats- en inspanningsverplichting zich tot elkaar ten aanzien van aansprakelijkheid? Door de Hoge Raad is recent meer duidelijkheid geschept over het antwoord op deze vraag.

Wat vindt de Hoge Raad?
Allereerst stelt de Hoge Raad dat schending van de teruggaveplicht een ‘tekortkoming in de nakoming’ oplevert, wat aansprakelijkheid van de bruiklenende partij oplevert. Maar wanneer de bruiklener de teruggaveplicht schendt, terwijl hij zich wel als goed huisvader van de zaak gedroeg, is dit hem niet toe te rekenen. In dat geval is er sprake van een ‘niet-toerekenbare tekortkoming’ en is hij daarom niet aansprakelijk voor beschadiging of verlies van de zaak.

Volgens de Hoge Raad hangt de zorgplicht van een ‘goed huisvader’ af van de omstandigheden van het geval, alsmede van de redelijkheid en billijkheid. Van belang daarbij is dat er geen hogere eisen aan de zorgplicht mogen worden gesteld dan aan die eisen die bijvoorbeeld van een ‘zorgvuldig schuldenaar’ worden gevraagd.

In het voorbeeld van de auto betekent dit het volgende. Stel: de auto wordt gestolen ten tijde van de bruikleenovereenkomst, terwijl de bruiklener de auto op een normale plek parkeerde en de auto goed afsloot. De bruiklener is dan ‘niet-toerekenbaar tekortgeschoten in de nakoming van de overeenkomst’. Dit houdt in dat de bruiklener niet schadeplichtig is tegenover de eigenaar van de auto, en zich vrijwaart van aansprakelijkheid.

Gezien voorgaande casus is het dus handig dat je in een schriftelijke overeenkomst vooraf vastlegt wat de gevolgen zijn als de bruiklener een zaak beschadigd aflevert of zelfs niet terugbrengt. Een tip is om contractueel vast te leggen:

  1. waarvoor de zaak gebruikt mag worden;
  2. wie er aansprakelijk is bij verlies/diefstal/beschadiging;
  3. wanneer er is voldaan aan de eisen van een goed huisvader.

Wil je weten of jij iemand aansprakelijk kan stellen voor schade aan je uitgeleende zaak? Of wil je gedoe voorkomen en een goede overeenkomstlaten opstellen?  Of heb je vragen over andere juridische zaken? Neem dan contact met mij op per e-mail roos@legalmatters.com of telefonisch 088 – 6288 388. Ik help je graag verder!

Posted in ,

Matthijs Roos

Mis niets meer, ontvang wekelijks het laatste juridische nieuws!

Het retentierecht de feiten op een rijtje

Het retentierecht: de feiten op een rijtje

Door Michel Zaaijer | oktober 31, 2018

Hopelijk is het niet aan de orde van de dag, maar het komt bij jou als ondernemer vast wel eens voor dat een andere partij niet betaalt. Hoe los je dit nu op? Een mogelijke manier is het uitoefenen van het zogenaamde ‘retentierecht’. Wat dit precies is en welke stappen genomen moeten worden, legt onze…

Bestuurder BV handelt onrechtmatig wat nu

Bestuurder BV handelt onrechtmatig: wat nu?

Door Michel Zaaijer | augustus 22, 2018

Een BV kan aansprakelijk zijn voor schade omdat contractuele of wettelijke verplichtingen worden geschonden. Naast de BV kan de bestuurder achter de BV evengoed aansprakelijk zijn voor schade. Het gebeurt steeds vaker dat bij schade de bestuurder wordt aangesproken als diegene – gelet op zijn wettelijke taakuitoefening – onzorgvuldig of onbehoorlijk handelt. Als vast komt…

Duur parkeerplekje van € 4,20 naar € 300,-!

Duur parkeerplekje: van € 4,20 naar € 300,-!

Door Puk Birnie | november 14, 2018

Op 8 oktober deed de rechtbank Amsterdam uitspraak in een procedure over een parkeerboete. De rechter boog zich over de vragen of er een overeenkomst in de zin van artikel 6:217 BW was ontstaan, en of de bevoegdheid tot het opleggen van de hoge boete aangemerkt kon worden als een ‘oneerlijk beding’. Onze jurist civiel…

Jongetje van 9 raakt pink kwijt is school aansprakelijk

Jongetje van 9 raakt pink kwijt: is school aansprakelijk?

Door Puk Birnie | oktober 24, 2018

Op 10 juli 2018 deed de rechtbank Overijssel uitspraak in een zaak tussen de ouders van een jongetje van 9 en een basisschool. Tijdens het buitenspelen verloor het jongetje zijn pink na een ongeluk met een dichtgevallen putdeksel. De ouders vinden dat de school verantwoordelijk is voor het verliezen van de pink van het jongetje.…