Stank voor dank: je leent iets uit maar krijgt het nooit meer terug. Wie is er aansprakelijk?

Partijen kunnen met elkaar afspreken dat de één een zaak uitleent aan de ander. Wanneer hier geen vergoeding tegenover staat spreken we van een zogenaamde ‘bruikleenovereenkomst’. Maar wie is er aansprakelijk als de uitgeleende zaak beschadigd raakt? Of als de uitgeleende zaak niet teruggegeven kan worden?
Stank voor dank je leent iets uit maar krijgt het nooit meer terug. Wie is er aansprakelijk

Verplichtingen bruiklener
De partij die de zaak leent, de ‘bruiklener’, heeft op basis van een  bruikleenovereenkomst twee primaire verplichtingen:

  1. In de eerste plaats moet de bruiklener de zaak op een gegeven moment teruggeven aan de eigenaar;
  2. De tweede verplichting ziet erop dat de bruiklener zorgdraagt voor de zaak tot teruggave ervan. Dit wordt het ‘goed huisvaderschap’ genoemd. Als goed huisvader dient de bruiklener zorg voor de zaak te dragen. Ook mag de zaak niet voor iets anders worden gebruikt dan waarvoor de zaak is bedoeld, of voor iets anders dan wat tussen partijen is afgesproken.

Er is in geval van een bruikleenovereenkomst dus een verhouding tussen de zaak op een gegeven moment schadevrij teruggeven, en de verplichting om als goed huisvaderschap zorg te dragen voor de zaak.

Dat is pech, auto weg
Als voorbeeld noemen we hierbij het uitlenen van een auto. De uitlenende partij is, en blijft, eigenaar van de auto. De partij die de auto leent heeft dus twee verplichtingen: enerzijds de auto schadeloos retourneren aan het einde van de overeenkomst, anderzijds zich als goed huisvader van de auto gedragen tijdens de overeenkomst.

Maar wat als de auto beschadigd is, of zelfs helemaal niet meer wordt teruggeven aan het einde van de overeenkomst? Kun je de bruiklener al aansprakelijk stellen wanneer hij de auto beschadigd of zelfs niet teruggeeft? Of is het daarnaast ook nog vereist dat hij als goed huisvader tekort is geschoten? Oftewel: hoe verhouden de resultaats- en inspanningsverplichting zich tot elkaar ten aanzien van aansprakelijkheid? Door de Hoge Raad is recent meer duidelijkheid geschept over het antwoord op deze vraag.

Wat vindt de Hoge Raad?
Allereerst stelt de Hoge Raad dat schending van de teruggaveplicht een ‘tekortkoming in de nakoming’ oplevert, wat aansprakelijkheid van de bruiklenende partij oplevert. Maar wanneer de bruiklener de teruggaveplicht schendt, terwijl hij zich wel als goed huisvader van de zaak gedroeg, is dit hem niet toe te rekenen. In dat geval is er sprake van een ‘niet-toerekenbare tekortkoming’ en is hij daarom niet aansprakelijk voor beschadiging of verlies van de zaak.

Volgens de Hoge Raad hangt de zorgplicht van een ‘goed huisvader’ af van de omstandigheden van het geval, alsmede van de redelijkheid en billijkheid. Van belang daarbij is dat er geen hogere eisen aan de zorgplicht mogen worden gesteld dan aan die eisen die bijvoorbeeld van een ‘zorgvuldig schuldenaar’ worden gevraagd.

In het voorbeeld van de auto betekent dit het volgende. Stel: de auto wordt gestolen ten tijde van de bruikleenovereenkomst, terwijl de bruiklener de auto op een normale plek parkeerde en de auto goed afsloot. De bruiklener is dan ‘niet-toerekenbaar tekortgeschoten in de nakoming van de overeenkomst’. Dit houdt in dat de bruiklener niet schadeplichtig is tegenover de eigenaar van de auto, en zich vrijwaart van aansprakelijkheid.

Gezien voorgaande casus is het dus handig dat je in een schriftelijke overeenkomst vooraf vastlegt wat de gevolgen zijn als de bruiklener een zaak beschadigd aflevert of zelfs niet terugbrengt. Een tip is om contractueel vast te leggen:

  1. waarvoor de zaak gebruikt mag worden;
  2. wie er aansprakelijk is bij verlies/diefstal/beschadiging;
  3. wanneer er is voldaan aan de eisen van een goed huisvader.

Wil je weten of jij iemand aansprakelijk kan stellen voor schade aan je uitgeleende zaak? Of wil je gedoe voorkomen en een goede overeenkomstlaten opstellen?  Of heb je vragen over andere juridische zaken? Neem dan contact met mij op per e-mail roos@legalmatters.com of telefonisch 088 – 6288 388. Ik help je graag verder!

Posted in ,

Matthijs Roos

Mis niets meer, ontvang wekelijks het laatste juridische nieuws!

Waarom Capri Sun haar vormmerk kwijtraakte

Waarom Capri Sun haar vormmerk kwijtraakte. Vrijbrief om de nietigheid van haar modelregistraties in te roepen?

Door Roos Sibbes | juli 31, 2019

Capri Sun, producent van kinderdrankjes in de bekende sta-zakjes, raakt haar vormmerk kwijt. Wat betekent dat in de praktijk?   Wat speelde zich af? Capri Sun Ag (hierna: Capri Sun) brengt kindervruchtensappen in de bekende ‘sta-zakjes’ op de markt onder het merk CAPRI SUN. Capri Sun heeft in 1997 een Internationale aanvraag voor een vormmerk…

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Door Bodil Koppejan | juli 10, 2019

Iedereen kent de lekkernij wel van een feestje of van een gezellig avondje op de bank: het Tijgernootje. Sinds 1993 produceert en verhandelt Frito-Lay, eigenaar van Duyvis, de welbekende pinda waarvan de buitenste laag twee verschillende kleuren heeft waardoor er een tijgerpatroon ontstaat. Onlangs boog de rechtbank Gelderland zich over een zaak waarin het uiterlijk…

Koop is koop

De man met de hamer: koop is koop!

Door Babette van de Venne | juli 17, 2019

Op grond van de wet moet aan twee ‘simpele’ vereisten worden voldaan om een rechtsgeldige overeenkomst tot stand te laten komen. Er moet sprake zijn van een aanbod en van de aanvaarding van dat aanbod. Dit klinkt heel simpel, maar vaak ligt het toch iets genuanceerder dan dat. Een goed voorbeeld hiervan is de zaak…

#4, Vakblad Aannemer, waarschuwingsplicht

‘Er blijft weinig over van de eerste etage’: voldoende waarschuwing?

Door Babette van de Venne | april 30, 2019

Bij het uitvoeren van aannemingswerkzaamheden kan schade ontstaan. De opdrachtgever stelt zich in zo’n geval vaak op het standpunt dat er sprake is van wanprestatie, en houdt de aannemer aansprakelijk voor de schade. Aansprakelijk zijn voor schade vindt niemand prettig en zeker niet als de schade groot is. Daarom proberen aannemers hun aansprakelijkheid vaak contractueel…