Algemene voorwaarden en de annuleringsbepaling: wat kan er misgaan?

Als ondernemer weet je misschien wel dat consumenten meer bescherming genieten dan professionele partijen. Maar waarschijnlijk weet je niet dat je óók rekening moet houden met zogenaamde ‘oneerlijke bedingen’, zoals in sommige gevallen het annuleringsbeding. Doe je dit niet, kan dit leiden tot een onnodige kostenpost. Wat is het annuleringsbeding, en hoe zit dit precies?

Eerlijkheid duurt het langst
Bij het sluiten van een overeenkomst met een consument zijn vaak algemene voorwaarden van toepassing. Voor algemene voorwaarden geldt dat deze niet ‘onredelijk bezwarend’ mogen zijn. Onredelijk bezwarende bedingen zijn bijvoorbeeld bepalingen die de aansprakelijkheid in consumentenovereenkomsten uitsluiten. Dergelijke bepalingen staan op de zogeheten ‘zwarte lijst’ in het Burgerlijk Wetboek.

Maar naast de vraag of een bepaling niet onredelijk bezwarend is, moet je ook rekening houden met de vraag of een bepaling, in de overeenkomst zelf of in de algemene voorwaarden, niet oneerlijk is. Dit kan worden bepaald aan de hand van de richtlijn betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten, Richtlijn 93/13/EEG. Een annuleringsbeding kan worden gezien als een oneerlijk beding.

Een oneerlijk beding is in ieder geval het annuleringsbeding waarbij de consument 100% van de prijs – dus de gehele prijs – verschuldigd is bij annuleren,  terwijl je de prestatie niet hebt geleverd en er ook nog geen substantiële kosten zijn gemaakt. Bij het opstellen van je annuleringsbeding  moet je hier dus rekening mee houden.

De zaak: school vs. student
Onlangs, op 27 oktober 2017, heeft de Hoge Raad een uitspraak van het Gerechtshof Den Haag bevestigd en zich uitgelaten over het annuleringsbeding.  Wat speelde er?

TIO, een particuliere onderwijsinstelling, is met een student vanaf september 2012 een studieovereenkomst aangegaan voor de opleiding hotelmanagement, studiejaar 2012/2013. Op de studieovereenkomst zijn de algemene voorwaarden van TIO van toepassing.

In de algemene voorwaarden staat in het annuleringsbeding dat bij annulering ná 31 augustus 2012 de student evengoed 100% van het cursusgeld moet betalen. Het artikel vermeldt verder dat tussentijdse beëindiging niet leidt, ongeacht de reden ervan, tot restitutie van het door de student verschuldigde bedrag of tot het vervallen van de betaalplicht daarvan.

In september 2012 is de student met de opleiding begonnen, maar de vader van de student heeft TIO op  1 december 2012 een brief gestuurd, waarin staat dat zijn zoon vanwege zijn psychische gesteldheid de opleiding moet beëindigen. De vader heeft TIO vanwege de gezondheid van zijn zoon gevraagd om een financiële oplossing voor de bedragen die al betaald waren.  De zoon heeft namelijk op dat moment al zo’n 95% van het totaalbedrag betaald.

TIO heeft enerzijds de opzegging van de studieovereenkomst bevestigd, maar anderzijds aangegeven dat zij niet van de algemene voorwaarden kan afwijken, mede vanwege precedentwerking. Hierna heeft een rechtszaak plaatsgevonden: TIO vorderde het resterende cursusgeld, de student terugbetaling van een deel van het cursusgeld.  De student heeft de studie immers gevolgd voor slechts drie maanden, maar wel zo’n 95% van het gehele cursusgeld betaald.

Wat vindt de rechter?
De Kantonrechter en het Hof oordelen dat hier sprake is van een onredelijk bezwarend en daarmee oneerlijk annuleringsbeding. Het criterium hierbij is of het annuleringsbeding ten nadele van de consument een “aanzienlijke verstoring van het evenwicht veroorzaakt”.

De studieovereenkomst is een overeenkomst van opdracht. De wet bepaalt dat de opdrachtgever te allen tijde kan opzeggen. Bij opzegging bepaalt de wet verder dat de opdrachtnemer recht heeft op een ‘redelijk loon’. Van deze bepalingen kan niet ten nadele van de consument worden afgeweken. Nu TIO volgens de algemene voorwaarden bij opzegging in alle gevallen recht heeft op het volledige loon – in dit geval cursusgeld – is er geen reële mogelijkheid tot opzegging. Dit leidt ertoe dat het annuleringsbeding in strijd is met de wettelijke bepalingen van de overeenkomst van opdracht. Het annuleringsbeding is derhalve op grond van de wet onredelijk bezwarend en daarom oneerlijk in de zin van de Richtlijn. Het Hof vernietigt het annuleringsbeding.

Het Hof heeft het redelijk loon van TIO bepaald op de tijd tussen het moment dat de cursus aanving en de opzegging op 1 december 2012, een periode van drie maanden. Dit bedrag mocht TIO houden, het resterende bedrag moest zij terugbetalen aan de student.

Tips opstellen annuleringsbeding
De kosten van TIO in deze zaak zijn veel hoger, nu zij ook de buitengerechtelijke kosten en de proceskosten moet betalen. Hieronder valt een bedrag van € 2.844,- aan salariskosten van de gemachtigde van de student.

Bij een eventuele  rechtszaak moet een rechter ambtshalve toetsen of een artikel in de overeenkomst of de algemene voorwaarden in overeenstemming is met de Richtlijn. Wil je voorkomen dat jij een onredelijk bezwarend en oneerlijk beding opstelt? Neem dan de volgende vier tips ter harte:

  • het is niet toegestaan om in een overeenkomst met consumenten bij annulering van de overeenkomst van de consument 100% betaling te verlangen indien:
    • de prestatie nog niet is geleverd, of
    • niet in een redelijke verhouding staat tot de reeds gemaakte kosten of reeds geleverde prestatie;
  • maak een inschatting van de hoogte van de kosten voor de prestatie die je aan de consument moet leveren en wanneer je deze kosten maakt;
  • maak ook een inschatting in hoeverre je de kosten nog kan vermijden als de consument annuleert;
  • stel het annuleringsbeding op met bovengenoemde inschattingen in je achterhoofd.

Heb je vragen over het annuleringsbeding? Of over andere juridische zaken? Neem dan contact met mij op per e-mail salome@legalmatters.com of telefonisch 088 – 6288 388. Ik help je graag verder!

mr. L. Salomé, jurist civiel recht

Posted in ,

Lennert Salome

Wekelijks op de hoogte blijven van juridisch nieuws?

Opgelet bij het ontbinden van overeenkomsten!

Opgelet bij het ontbinden van overeenkomsten!

Door Puk Birnie | juli 11, 2018

Het gebeurt dagelijks: het sluiten van overeenkomsten. Helaas ontstaan er ook problemen bij de uitvoering van overeenkomsten. Zo kan een aannemer slecht werk leveren, of een product niet voldoen aan de verwachtingen.  Veel mensen houden vast aan de gedachte dat men altijd de overeenkomst nog kan ontbinden. Toch werkt het in de praktijk niet zo.…

Bedrag overgemaakt naar verkeerde ontvanger wat nu

Bedrag overgemaakt naar verkeerde ontvanger: wat nu?

Door Puk Birnie | juni 12, 2018

Als ondernemer zijn financiële handelingen aan de orde van de dag. Met een alerte controller in dienst worden fouten niet snel gemaakt. Toch kan het gebeuren dat je een geldbedrag per ongeluk naar een verkeerd rekeningnummer overmaakt. Onlangs deed de rechtbank Amsterdam uitspraak in een zaak betreffende een zogeheten ‘onverschuldigde betaling’. De zaak kwam groot…

Niet-geslaagde mediation reden voor ontbinding

Niet-geslaagde mediation reden voor ontbinding arbeidsovereenkomst?

Door Charlotte van Eeden | juli 11, 2018

Hoewel jij als werkgever hopelijk alleen maar talentvolle werknemers in dienst hebt waar je het óók nog eens goed mee kan vinden, is het natuurlijk mogelijk dat dit niet het geval is. In sommige gevallen moeten werkgever en werknemer zelfs met elkaar in gesprek onder begeleiding van een mediator. Maar wat als zo’n mediationtraject niet…

De 7 stappen die jij móet nemen als jouw werknemer ziek is

De 7 stappen die jij móet nemen als jouw werknemer ziek is

Door Charlotte van Eeden | juni 6, 2018

Helaas horen bij het ondernemerschap ook minder leuke kanten. Zo kan het gebeuren dat één van jouw werknemers ziek wordt. Naast het feit dat dat voor de werknemer uiterst vervelend is, brengt het voor jou als werkgever ook een hoop kosten met zich mee. Als je daarnaast de plichten vanuit de Wet Poortwachter niet (goed)…