Algemene voorwaarden en de annuleringsbepaling: wat kan er misgaan?

Als ondernemer weet je misschien wel dat consumenten meer bescherming genieten dan professionele partijen. Maar waarschijnlijk weet je niet dat je óók rekening moet houden met zogenaamde ‘oneerlijke bedingen’, zoals in sommige gevallen het annuleringsbeding. Doe je dit niet, kan dit leiden tot een onnodige kostenpost. Wat is het annuleringsbeding, en hoe zit dit precies?

Eerlijkheid duurt het langst
Bij het sluiten van een overeenkomst met een consument zijn vaak algemene voorwaarden van toepassing. Voor algemene voorwaarden geldt dat deze niet ‘onredelijk bezwarend’ mogen zijn. Onredelijk bezwarende bedingen zijn bijvoorbeeld bepalingen die de aansprakelijkheid in consumentenovereenkomsten uitsluiten. Dergelijke bepalingen staan op de zogeheten ‘zwarte lijst’ in het Burgerlijk Wetboek.

Maar naast de vraag of een bepaling niet onredelijk bezwarend is, moet je ook rekening houden met de vraag of een bepaling, in de overeenkomst zelf of in de algemene voorwaarden, niet oneerlijk is. Dit kan worden bepaald aan de hand van de richtlijn betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten, Richtlijn 93/13/EEG. Een annuleringsbeding kan worden gezien als een oneerlijk beding.

Een oneerlijk beding is in ieder geval het annuleringsbeding waarbij de consument 100% van de prijs – dus de gehele prijs – verschuldigd is bij annuleren,  terwijl je de prestatie niet hebt geleverd en er ook nog geen substantiële kosten zijn gemaakt. Bij het opstellen van je annuleringsbeding  moet je hier dus rekening mee houden.

De zaak: school vs. student
Onlangs, op 27 oktober 2017, heeft de Hoge Raad een uitspraak van het Gerechtshof Den Haag bevestigd en zich uitgelaten over het annuleringsbeding.  Wat speelde er?

TIO, een particuliere onderwijsinstelling, is met een student vanaf september 2012 een studieovereenkomst aangegaan voor de opleiding hotelmanagement, studiejaar 2012/2013. Op de studieovereenkomst zijn de algemene voorwaarden van TIO van toepassing.

In de algemene voorwaarden staat in het annuleringsbeding dat bij annulering ná 31 augustus 2012 de student evengoed 100% van het cursusgeld moet betalen. Het artikel vermeldt verder dat tussentijdse beëindiging niet leidt, ongeacht de reden ervan, tot restitutie van het door de student verschuldigde bedrag of tot het vervallen van de betaalplicht daarvan.

In september 2012 is de student met de opleiding begonnen, maar de vader van de student heeft TIO op  1 december 2012 een brief gestuurd, waarin staat dat zijn zoon vanwege zijn psychische gesteldheid de opleiding moet beëindigen. De vader heeft TIO vanwege de gezondheid van zijn zoon gevraagd om een financiële oplossing voor de bedragen die al betaald waren.  De zoon heeft namelijk op dat moment al zo’n 95% van het totaalbedrag betaald.

TIO heeft enerzijds de opzegging van de studieovereenkomst bevestigd, maar anderzijds aangegeven dat zij niet van de algemene voorwaarden kan afwijken, mede vanwege precedentwerking. Hierna heeft een rechtszaak plaatsgevonden: TIO vorderde het resterende cursusgeld, de student terugbetaling van een deel van het cursusgeld.  De student heeft de studie immers gevolgd voor slechts drie maanden, maar wel zo’n 95% van het gehele cursusgeld betaald.

Wat vindt de rechter?
De Kantonrechter en het Hof oordelen dat hier sprake is van een onredelijk bezwarend en daarmee oneerlijk annuleringsbeding. Het criterium hierbij is of het annuleringsbeding ten nadele van de consument een “aanzienlijke verstoring van het evenwicht veroorzaakt”.

De studieovereenkomst is een overeenkomst van opdracht. De wet bepaalt dat de opdrachtgever te allen tijde kan opzeggen. Bij opzegging bepaalt de wet verder dat de opdrachtnemer recht heeft op een ‘redelijk loon’. Van deze bepalingen kan niet ten nadele van de consument worden afgeweken. Nu TIO volgens de algemene voorwaarden bij opzegging in alle gevallen recht heeft op het volledige loon – in dit geval cursusgeld – is er geen reële mogelijkheid tot opzegging. Dit leidt ertoe dat het annuleringsbeding in strijd is met de wettelijke bepalingen van de overeenkomst van opdracht. Het annuleringsbeding is derhalve op grond van de wet onredelijk bezwarend en daarom oneerlijk in de zin van de Richtlijn. Het Hof vernietigt het annuleringsbeding.

Het Hof heeft het redelijk loon van TIO bepaald op de tijd tussen het moment dat de cursus aanving en de opzegging op 1 december 2012, een periode van drie maanden. Dit bedrag mocht TIO houden, het resterende bedrag moest zij terugbetalen aan de student.

Tips opstellen annuleringsbeding
De kosten van TIO in deze zaak zijn veel hoger, nu zij ook de buitengerechtelijke kosten en de proceskosten moet betalen. Hieronder valt een bedrag van € 2.844,- aan salariskosten van de gemachtigde van de student.

Bij een eventuele  rechtszaak moet een rechter ambtshalve toetsen of een artikel in de overeenkomst of de algemene voorwaarden in overeenstemming is met de Richtlijn. Wil je voorkomen dat jij een onredelijk bezwarend en oneerlijk beding opstelt? Neem dan de volgende vier tips ter harte:

  • het is niet toegestaan om in een overeenkomst met consumenten bij annulering van de overeenkomst van de consument 100% betaling te verlangen indien:
    • de prestatie nog niet is geleverd, of
    • niet in een redelijke verhouding staat tot de reeds gemaakte kosten of reeds geleverde prestatie;
  • maak een inschatting van de hoogte van de kosten voor de prestatie die je aan de consument moet leveren en wanneer je deze kosten maakt;
  • maak ook een inschatting in hoeverre je de kosten nog kan vermijden als de consument annuleert;
  • stel het annuleringsbeding op met bovengenoemde inschattingen in je achterhoofd.

Heb je vragen over het annuleringsbeding? Of over andere juridische zaken? Neem dan contact met mij op per e-mail salome@legalmatters.com of telefonisch 088 – 6288 388. Ik help je graag verder!

mr. L. Salomé, jurist civiel recht

Posted in ,

Lennert Salome

Mis niets meer, ontvang wekelijks het laatste juridische nieuws!

Waarom Capri Sun haar vormmerk kwijtraakte

Waarom Capri Sun haar vormmerk kwijtraakte. Vrijbrief om de nietigheid van haar modelregistraties in te roepen?

Door Roos Sibbes | juli 31, 2019

Capri Sun, producent van kinderdrankjes in de bekende sta-zakjes, raakt haar vormmerk kwijt. Wat betekent dat in de praktijk?   Wat speelde zich af? Capri Sun Ag (hierna: Capri Sun) brengt kindervruchtensappen in de bekende ‘sta-zakjes’ op de markt onder het merk CAPRI SUN. Capri Sun heeft in 1997 een Internationale aanvraag voor een vormmerk…

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Door Bodil Koppejan | juli 10, 2019

Iedereen kent de lekkernij wel van een feestje of van een gezellig avondje op de bank: het Tijgernootje. Sinds 1993 produceert en verhandelt Frito-Lay, eigenaar van Duyvis, de welbekende pinda waarvan de buitenste laag twee verschillende kleuren heeft waardoor er een tijgerpatroon ontstaat. Onlangs boog de rechtbank Gelderland zich over een zaak waarin het uiterlijk…

Koop is koop

De man met de hamer: koop is koop!

Door Babette van de Venne | juli 17, 2019

Op grond van de wet moet aan twee ‘simpele’ vereisten worden voldaan om een rechtsgeldige overeenkomst tot stand te laten komen. Er moet sprake zijn van een aanbod en van de aanvaarding van dat aanbod. Dit klinkt heel simpel, maar vaak ligt het toch iets genuanceerder dan dat. Een goed voorbeeld hiervan is de zaak…

#4, Vakblad Aannemer, waarschuwingsplicht

‘Er blijft weinig over van de eerste etage’: voldoende waarschuwing?

Door Babette van de Venne | april 30, 2019

Bij het uitvoeren van aannemingswerkzaamheden kan schade ontstaan. De opdrachtgever stelt zich in zo’n geval vaak op het standpunt dat er sprake is van wanprestatie, en houdt de aannemer aansprakelijk voor de schade. Aansprakelijk zijn voor schade vindt niemand prettig en zeker niet als de schade groot is. Daarom proberen aannemers hun aansprakelijkheid vaak contractueel…