Mag je zomaar foto’s van internet gebruiken?

Het internet maakt onlosmakelijk onderdeel uit van ons leven. Mede dankzij onze grootste gemeenschappelijke vriend Google kunnen wij informatie en afbeeldingen ‘vrij’ van het web plukken. Veel mensen doen dit dan ook en gebruiken de afbeeldingen voor allerlei doeleinden zoals websites, artikelen of zelfs logo’s. Maar hoe vrij is dit gebruik eigenlijk?

Mag je zomaar foto's van internet gebruiken

Wat zijn stockfotografiewebsites?
Er zijn verschillende websites waar stockfotografie op wordt aangeboden. Denk bijvoorbeeld aan partijen als ‘Shutterstock’ en ‘Getty Images’. Stockfotografiewebsites verlenen licenties op digitale gegevens, voornamelijk (stilstaande) afbeeldingen en foto’s, voor het gebruik van grafisch ontwerp, reclame, productverpakking en interactieve multimedia.

Mag je stockfoto’s gratis gebruiken?
Op stockfotografiewebsites worden royalty-vrije of rechtenvrije afbeeldingen aangeboden. De term royalty-vrij kan het op misleidende wijze doen overkomen alsof de afbeeldingen gratis te gebruiken zijn.  Dit is echter niet het geval. Royalty-vrij betekent namelijk dat sprake is van een bepaald licentiemodel waarbij de gebruiker door een eenmalige betaling het doorlopende recht verkrijgt om een afbeeldingen te gebruiken. Dit is ergens ook wel begrijpelijk. De maker van de afbeelding verdient een beloning voor zijn werk en zal ook zijn brood moeten verdienen.

Wat zijn de mogelijke gevolgen als je stockfoto’s gebruikt zonder te betalen?
Mensen die in de wetenschap verkeren dat ze een afbeelding vrij mogen gebruiken, worden vervolgens (gemakkelijk) opgespoord. Plotseling ligt er een brief op de deurmat van de Stokfotografiewebsite (of haar advocaat) waarin de gebruiker wordt gesommeerd om het gebruik van de afbeelding te staken. Naast het verbod tot gebruik van de afbeelding (vanwege auteursrechtinbreuk) wordt meestal een hoge licentievergoeding geëist (omdat de maker schade zou lijden door het onrechtmatige gebruik), alsmede de gemaakte juridische kosten. Maar de vraag is of dit altijd wel zo terecht is.

Wanneer heeft de maker van een werk auteursrechtelijke bescherming?
Niet op alle werken rust auteursrecht en dus ook niet op alle stockfoto’s. Op grond van de Auteurswet komen voor auteursrechtelijke bescherming de werken in aanmerking die:

  • een eigen, oorspronkelijk karakter hebben, en
  • het persoonlijk stempel van de maker dragen.

Dit betekent dat een vorm niet ontleend mag zijn aan het werk van een ander. En dat er sprake moet zijn van een vorm die het resultaat is van scheppende menselijke arbeid en dus van creatieve keuzes.

Zo oordeelde de Rechtbank Noord-Holland onlangs dat een foto van een natuurgetrouwe close-up van een temperatuurmeter in een auto géén auteursrechtelijke bescherming toekomt. De verschillende variaties zoals belichting, afstand en hoek zijn volgens de rechter onvoldoende om te kunnen spreken van een oorspronkelijk werk en draagt daardoor ook geen persoonlijk stempel van de fotograaf. Vereist is dat de foto zich onderscheidt van een andere foto, en dat daaraan is af te zien dat de fotograaf persoonlijke keuzes heeft gemaakt.

Wat kun je het beste doen als je stockfoto’s gebruikt of gaat gebruiken?

  • Lees de gebruikersvoorwaarden en de licentieovereenkomst op stockfotografiewebsites goed door. Zo kom je niet voor onaangename verrassingen te staan.
  • Mocht je toch worden aangeschreven, dan doe je er goed aan om te onderzoeken of er niet soortgelijke afbeeldingen op internet zijn geplaatst die dateren van een eerdere datum. Indien je een oudere foto vindt, dan strandt een geslaagd beroep op het auteursrecht van de maker omdat het eigen oorspronkelijk karakter ontbreekt.
  • Mocht de zoektocht niets opleveren, dan zal moeten worden gekeken naar de mate van creativiteit die gemoeid is met het maken van de foto. Hoe meer keuzemogelijkheden de auteur heeft om aan zijn creatieve gestalte te geven, hoe groter de kans is dat hij een auteursrechtelijk beschermd werk heeft geschept. Het is verstandig om dan juridisch advies in te winnen.

Heb jij vragen over het gebruik van internetfoto’s? Heeft iemand jouw foto zonder jouw toestemming gebruikt? Of heb je vragen naar aanleiding van dit artikel of over andere juridische zaken? Neem dan contact met mij op per e-mail kramps@legalmatters.com of telefonisch 088 – 6288 388. Ik help je graag verder!

Posted in

Mark Wiggelaar

Mis niets meer, ontvang wekelijks het laatste juridische nieuws!

Waarom Capri Sun haar vormmerk kwijtraakte

Waarom Capri Sun haar vormmerk kwijtraakte. Vrijbrief om de nietigheid van haar modelregistraties in te roepen?

Door Roos Sibbes | juli 31, 2019

Capri Sun, producent van kinderdrankjes in de bekende sta-zakjes, raakt haar vormmerk kwijt. Wat betekent dat in de praktijk?   Wat speelde zich af? Capri Sun Ag (hierna: Capri Sun) brengt kindervruchtensappen in de bekende ‘sta-zakjes’ op de markt onder het merk CAPRI SUN. Capri Sun heeft in 1997 een Internationale aanvraag voor een vormmerk…

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Door Bodil Koppejan | juli 10, 2019

Iedereen kent de lekkernij wel van een feestje of van een gezellig avondje op de bank: het Tijgernootje. Sinds 1993 produceert en verhandelt Frito-Lay, eigenaar van Duyvis, de welbekende pinda waarvan de buitenste laag twee verschillende kleuren heeft waardoor er een tijgerpatroon ontstaat. Onlangs boog de rechtbank Gelderland zich over een zaak waarin het uiterlijk…

Koop is koop

De man met de hamer: koop is koop!

Door Babette van de Venne | juli 17, 2019

Op grond van de wet moet aan twee ‘simpele’ vereisten worden voldaan om een rechtsgeldige overeenkomst tot stand te laten komen. Er moet sprake zijn van een aanbod en van de aanvaarding van dat aanbod. Dit klinkt heel simpel, maar vaak ligt het toch iets genuanceerder dan dat. Een goed voorbeeld hiervan is de zaak…

#4, Vakblad Aannemer, waarschuwingsplicht

‘Er blijft weinig over van de eerste etage’: voldoende waarschuwing?

Door Babette van de Venne | april 30, 2019

Bij het uitvoeren van aannemingswerkzaamheden kan schade ontstaan. De opdrachtgever stelt zich in zo’n geval vaak op het standpunt dat er sprake is van wanprestatie, en houdt de aannemer aansprakelijk voor de schade. Aansprakelijk zijn voor schade vindt niemand prettig en zeker niet als de schade groot is. Daarom proberen aannemers hun aansprakelijkheid vaak contractueel…