Entire agreement clause: afspraak is afspraak, of toch niet?

Entire agreement clause: afspraak is afspraak, of toch niet?

Je hebt de afspraken keurig op papier gezet en alle partijen hebben het ondertekend.  Ineens blijkt er toch onduidelijkheid te bestaan over wat nou precies is afgesproken. De onduidelijkheid van contractsbepalingen wordt vaak nog vergroot doordat in andere overeenkomsten, addenda, e-mails, brieven of mondeling aanvullende afspraken zijn gemaakt. Die onduidelijkheid  kan tot een hoop narigheid leiden. Een term sheet biedt uitkomst.

Entire agreement clause: afspraak is afspraak, of toch niet?

Omstandigheden van het geval

De rechtspraak heeft voor de uitleg van een contractsbepaling een aantal handvatten aangereikt. Hoe zat het ook al weer?  Als contractspartijen verschillen van mening over hoe een contractsbepaling  moet worden uitgelegd, wordt gekeken naar alle omstandigheden van het geval. Dat heeft de Hoge Raad bepaald op 13 maart 1981 (Haviltex-arrest).

Haviltex vs. taalkundige uitleg

Sinds het Haviltex-arrest is de Hoge Raad – met name bij commerciële contracten – juist steeds meer in de richting gegaan van een meer taalkundige uitleg van de contractsbepaling. Het werd dus steeds belangrijker om heel precies de afspraken zwart op wit te zetten. In Angelsaksische landen gebeurt dat sowieso al. Contracten in die landen zijn heel gedetailleerd, omdat die landen geen burgerlijk wetboek hebben met regels die als uitgangspunt dienen bij het maken van afspraken. Alles wat van belang is voor de contractuele verhoudingen moeten partijen in die landen in het contract vastleggen. Dit heeft tot gevolg dat een partij zich niet kan beroepen op afspraken die niet in het contract zelf zijn vastgelegd (four corners rule). Wat partijen met de overeenkomst beogen, mag alleen uit die overeenkomst worden afgeleid. Daarom zijn die contracten vaak heel dik.

Haviltex vs. entire agreement clause

De Nederlandse rechtspraak leek dus steeds meer uit te gaan van de taalkundige uitleg van contracten. Maar op 5 april 2013 heeft de Hoge Raad beslist dat bij de uitleg van afspraken nog altijd ook moet worden gekeken naar de omstandigheden van het geval. In deze zaak hadden de contractspartijen in hun overeenkomst een ‘entire agreement clause’ opgenomen. Dit is een bepaling overgenomen uit het Amerikaanse en Engelse recht en luidt vaak: “This agreement constitutes the entire agreement between the parties.”  Met die clausule beoogden partijen de four corner rule expliciet van toepassing te verklaren.

De Hoge Raad ziet dat iets anders. De Hoge Raad overweegt dat indien bij de uitleg van een contractsbepaling een groot gewicht toekomt aan de taalkundige betekenis van de gekozen bewoordingen, de overige omstandigheden van het geval kunnen meebrengen dat een andere betekenis wordt gegeven aan hetgeen taalkundig is weergegeven in de desbetreffende contractsbepaling. Met andere woorden: het Haviltex-criterium blijft onverkort van toepassing. De Hoge Raad voegt nog expliciet toe dat een entire agreement clause naar Nederlands recht geen bijzondere betekenis heeft. Volgens de Hoge Raad staat dat er niet aan in de weg betekenis te geven aan hetgeen de contractspartijen in de onderhandelingen over de uitleg van de contractsbepaling hebben verklaard.

Term sheet

Het is dus belangrijk om afspraken niet alleen goed in een overeenkomst vast te leggen, maar om ook tijdens de onderhandelingen in bijvoorbeeld  notulen, gespreksverslagen, brieven en e-mails de (bedoeling van) afspraken tussen partijen worden zwart op wit te zetten. Een term sheet biedt hierbij uitkomst. In dit document leg je beknopt de kernpunten vast voor de samenwerking nog voordat de onderhandelingen beginnen.

Ben jij geïnteresseerd in een term sheet of wil je jouw juridische positie laten beoordelen? Wij helpen je graag.

Lennert Salomé is jurist contractenrecht

Koop is koop

De man met de hamer: koop is koop!

Door Babette van de Venne | 17 jul 2019

Op grond van de wet moet aan twee ‘simpele’ vereisten worden voldaan om een rechtsgeldige…

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Intersnack kraakt een harde noot met het merkrecht op Tijgernootjes

Door Bodil Koppejan | 10 jul 2019

Iedereen kent de lekkernij wel van een feestje of van een gezellig avondje op de…

Datalek door een verlopen domeinnaam

Datalek door een verlopen domeinnaam

Door Mark Wiggelaar | 03 jul 2019

Het is een veel voorkomende situatie: een ondernemer start een nieuw bedrijf, kiest de bedrijfsnaam…

De kogel is door de kerk per 1 januari 2020 ziet het arbeidsrecht er (weer) anders uit

De kogel is door de kerk: per 1 januari 2020 ziet het arbeidsrecht er (weer) anders uit

Door Daisy Kruijver | 13 jun 2019

Nadat de Tweede kamer de Wet Arbeidsmarkt in Balans (in het kort: WAB) op 5…